برای زلزله آماده باشيم

زلزله حادثه ای طبیعی و غیرقابل اجتناب است،اما کاهش آسیب های وارده از سوی این پدیده با اطلاع از چگونگی مواجهه با آن و رعایت نکات ایمنی دشوار نیست. سازمان غیردولتی جمعیت کاهش خطرات زلزله ایران رهنمودهای زیر را برای پیش از وقوع زلزله و زمان وقوع آن ارائه کرده است:

پیش نشانگرها
گاه حرکت گسل ها موجب می گردد که در لایه هایی از زمین که سفره های آب زیرزمینی را در خود نگه می دارند شکست هایی ایجاد گردد که در اثر آن گاه دو یا چند سفره آب زیرزمینی با همدیگر ارتباط برقرار می کنند. در این حالت بروز اتفاقات زیر را شاهد خواهیم بود:
1. دمای آب چشمه ها و قنوات و چاه ها کاهش و یا افزایش ناگهانی پیدا می کند.
2. چاه ها و قنوات از نظر طعم و مزه دجار تغییراتی محسوس می گردد.
3. در حجم و مقدار آب دهی قنوات، چشمه ها و سطح آب در چاه ها افزایش و یا کاهش محسوسی به وجود می آید.
معمولا حیوانات قادر به درک امواج Pهستند به همین علت حیوانات قبل از وقوع زلزله به طور غریزی از خود در برابر درک این امواج یکسری واکنش خاص نشان می دهند.این رفتارها در حیوانات اهلی همچون خر و الاغ و خرگوش فرار به سوی سربالایی، در ماهی ها مرگ گروهی و بی دلیل و در پرندگان اهلی همچون اردک و غاز که در مسیر تابش امواج ماوراء صوت قرار گرفته اند سوختگی در امحا و احشای داخل است.
حیواناتی که در منزل نگهداری مس شوند همچون سگ ها، به شدت پارس می کنند و مضطرب می شوند و گربه های خانگی با جمع کردن بدن به صورت گلوله و یا انداختن خود در داخل ظرف های گود همچون سطل آشغال به این امواج واکنش نشان می دهند.

نشانگرهای منتهی به زلزله
در حقیقت این علائم با ورود موج اصلی (S) زلزله به منطقه، مشاهده می شود و همواره پس از مشاهده آن ها تنها چند ثانیه وقت برای شما باقی است که شاید با پناه بردن به زیر یک میز محکم یا کنجی از اطاق یا نقطه ای امن بتوانید جان خود را نجات دهید. شاهدان زیادی پس از زلزله گفته اند که در آغاز زلزله با صدایی عجیب رو به رو شده اند. در زلزله های بزرگ ابتدا صدای عجیبی همچون زوزه باد و حرکت درختان و برگ ها و سپسصدای ضعیف شیشه ها منزل شنیده می شود و به سرعت لرزش های اولیه که معمولا با شدت بالا نیستند آغاز می گردد و پس از آن موج اصلی با مدت زمان چند ثانیه ای و پس از آن پس لرزه هایی با شدت پائین و سپس اتمام زلزله! بنابراین اگر زلزله کوچکی را تجربه کردی قراموش نکنید که ممکن است موج اصلی در راه باشد.

ایمن سازی غیرسازه ای
در صورتی که منزل شما در برابر زلزله دوام بیاورد، ممکن است لوازم و دکوراسیون منزل موجب صدمه به اعضاء خانواده شما گردد، پس ایمن سازی در داخل منزل را به همان اندازه ساخت خانه جدی بگیرید:
1. تمام تابلوها را به دیوار مهار کنید و از نصب تابلو بالای مکان خواب خود و فرزندانتان خودداری کنید.
2. کتابخانه، کمد لباس، ساعت دیواری، کامپیوتر و هر چیزی که با سقوط آن موجب صدمه زدن به کودکتان می گردد را مهار و از مکان خواب او دور کنید.
3. تخت خواب را در کنار پنجره های بدون پرده های کلفت قرار ندهید، شیشه های شکسته می تواند صدمات جبران ناپذیری به خانواده شما وارد کند. فراموش نکنید که مشکلات زلزله با پایان حرکت زمین، تازه آغاز می گردد.
برچسب هایی وجود دارد که می تواند ایمنی شیشه منزل شما را تضمین کند.
4. میز توالت همسرتان را در میسر خروج از اطاق خواب قرار ندهید.
5. نحوه قطع جریان های آب و برق و شوفاژ و گاز را به اعضای خانواه آموزش دهید تا شما در منزل نیستید هم بتوانند اقدامات لازم را انجام دهند.
6. پس از پایان زلزله به دقت شیرهای اصلی گاز را قطع کرده و بسیار دقت کنید که موجب آتش سوزی نگردید چرا که برای اشتعال یک جرقه کافی است. روشن کردن چراغ اطاق یا روشن کردن یک کبریت برای روشنایی می تواند خسارت جبران ناپذیری را در پی داشته باشد.
7. اگر در منزل آبگرمکن دارید آن را حتما به دیوار مهار کنید، سوختگی کم از آوار نیست.

نحوه عملکرد هر فرد در زمان بروز زلزله
1. تا حد امکان خونسرد باشید.
2. اگر در چارچوب در ایستاده اید با یک دست چارچوب را گرفته و مواظب باشید تا در به رویتان بسته نشود. در این حالت نشستن شما در حفظ تعادل بسیار موثر است.
3. در هر نقطه که دچار لرزش های سخت ناشی از زلزله شدید همواره کف دست ها را به هم گره نموده و با ساعدها و بازوانتان از گردن و سر خود محافظت کنید. شکستگی گردن و آسیب دیدگی مغزی و نیز خفگی از عوامل اصلی مرگ در زمان زلزله هستند.
4. حتما برای خود نقاط ایمن را در محل های مختلفی که در طول روز در آن سرگرم به کار هستید در نظر بگیرید.
5. خانم های خانه دار باید توجه داشته باشند که اگر فرصت خروج از آشپزخانه را ندارند یکی از نقاطی که می تواند در صورت مهاربودن به دیوار، به عنوان یک عامل کنج ساز، آن ها را از ریزش مستقیم آوار نجات دهد یخچال است. البته اگر قبلا آن را به دیوار مهار کرده باشید.
6. اگر در راه پله بودید حرکت نکنید، بنشینید و با تکیه کردن به دیوار از سر و گردن خود محافظت نمایید. احتمال صدمه دیدگی بر اثر سقوط شما بسیار بیشتر از ماندن در زیر آوار است.
7. هرگز در زمان زلزله و بعد از آن از آسانسور استفاده نکنید زیرا به طور معمول محورهایی که اطاقک آسانسور بروی آن حرکت می کند در طی زلزله دجار تابیدگی می شود و در صورتی که شما پس از زلزله بخواهید از آسانسور استفاده نمائید مطمئنا به علت تابیدگی محودها در بین طبقات به نحوی گیر خواهید کرد که امکان بیرون آوردنتان بسیار سخت خواهد بود.