هم پیمان در برابر گسترش ایدز
منبع: امداد ايدز (8 آبان 1384)

دکتر امید زمانی
پزشک و کارشناس ارشد بهداشت عمومی و فعال اجتماعی در زمینه اچ.آی.وی- ایدز
روز جهانی ایدز امسال در حالی فرا می‌رسد که تاکنون بیش از ۲۸ میلیون نفر جان خود را از دست داده‌اند و بیش از۴۰ میلیون نفر با اچ.آی.وی- ایدز زندگی می ‌کنند. برخی کشور ها موفق شده‌اند با تغییر رفتار جوانان در به تأخیر انداختن سن اولین رابطه جنسی، محدود شدن به یک شریک جنسی و ترویج استفاده از کاندوم در روابط جنسی میزان بروز موارد جدید ابتلا را کم کنند و برخی دیگر با ارائه خدمات و درمانهای مناسب و حمایت از بیماران زندگی بهتری برای آنان فراهم نمایند. اما در اکثر کشورهای دنیا تعداد مبتلایان رو به افزایش است. میزان بروز عفونت در بین جوانان به ویژه در اروپای شرقی و آسیا رو به افزایش است. علیرغم افزایش چشمگیر تعداد یتیمان ایدز ، نیمی از کشورها راهبردی برای برخورد با این معضل ندارند و علیرغم آن که اکثر دولت ها راهبرد ملی برخورد با ایدز را تدوین کرده اند اما اجرای آن عمدتا به دلیل کمبود منابع یا ظرفیت فنی با کندی مواجه است .
بر طبق پیش‌بینی های علمی اگر اقدامات به همین منوال ادامه یابد ۴۵ میلیون عفونت جدید تا سال ۱۳۸۹ رخ خواهد داد (در ضمن ۴۰ میلیون مبتلای فعلی را هم در نظر بگیرید ) .
کشور ما نیز در این زمینه در معرض خطر است. آمار ابتلا به بیماریهای آمیزشی در سالهای اخیر روند صعودی داشته است در این بین نسبت ابتلا در جوانان زیر ۲۰ سال نیز حدود ۱۰ درصد است. آمار رسمی ثبت شده ابتلا به ا چ. آی. وی . - ایدز در کشور در طی ۳ سال اخیر بیش از دو برابر شده است. آمار اعتیاد نیز کماکان روند صعودی دارد و استفاده از مواد روانگردان نوظهور در ایران، مانند اکستاسی، شیشه و ... ، رشد سرسام‌آوری داشته است. میزان ابتلاء مصرف کنندگان مواد به اچ. آی. وی - ایدز از حد متمرکز گذشته است و با توجه به این‌ که حدود ۳۰ درصد مصرف‌کنندگان مواد در کشور ما متأهل هستند و برخی نیز روابط جنسی خارج از حریم خانواده دارند احتمال سرایت به سایرین زیاد است. تعداد دختران فراری (که طبق برآوردهای موجود سوء استفاده جنسی از آنان در کمتر از یک روز رخ می‌دهد) و افرادی که با آمیزش جنسی امرار معاش می‌کنند نیز در سالهای اخیر رشد چشمگیری داشته است. اگر آمار جرائم جنسی را نیز در نظر بگیریم – که برخی گزارشهای آن را در صفحه حوادث روزنامه‌ها می‌خوانیم- تصویری هولناک پیش رو داریم. در نظر داشته باشیم فقر ، کم سوادی ، بیکاری و تبعیض های جنسیتی عوامل اجتماعی مهم در گسترش اچ. آی. وی . - ایدز هستند .
بر اساس تخمین‌های علمی بین ۷۰ تا ۱۲۰ هزار نفر در کشور مبتلا به اچ. آی. وی . - ایدز هستند و بر اساس عوامل خطری که بر شمردیم اگر اقدامات عاجلی انجام نشود رشد لگاریتمی آن دامنگیر کشور خواهد شد. در نظر بگیرید که در عرض ۳ تا ۵ سال ( و گاهی کمتر) افراد مبتلا نیاز به داروهای خاص این بیماری پیدا می‌کنند که هزینه سالانه آن به قیمت های فعلی برای هر بیمار ۱۰ میلیون تومان است و دور نخواهد بود روزی که پرداخت هزینه درمان مبتلایان ایدز از توان دولت خارج شود .
از طرف دیگر هنوز صحبت درباره بلوغ ، بهداشت جنسی، و بیماریهای آمیزشی در خانواده‌ها مسکوت است و طرح آموزش‌ مهارتهای زندگی در مدارس که موجب توانمندی نوجوانان در زندگی اجتماعی ، تصمیم گیری و برنامه‌ریزی منطقی برای آینده و پیشگیری از آسیبهای اجتماعی مختلف مانند بزهکاری، اعتیاد، رفتارهای پرخطر و بیماریهایی نظیر ایدز در بین آنان می‌شود، در بایگانی مجلس و دولت نادیده انگاشته شده است. حمایت‌های اجتماعی از جمله بیمه کامل، پذیرش بدون تبعیض بیماران در محیط کار ، اجتماع و مراکز بهداشتی و درمانی، آرزویی است که هنوز برآورده نشده است .
متأسفانه میدان کار برای تشکل‌های مردمی نیز تنگ است و علیرغم توان بالقوه بالای این نهادها در برخورد مناسب با آسیبهای اجتماعی مسؤولان و سازمانهای دولتی آنها را رقیبی برای خود حساب می‌کنند و سعی دارند منابع محدود بین‌المللی را که برای تقویت فعالیتهای پیشگیرانه و حمایت از مبتلایان در نظر گرفته شده است، خود جذب کنند، در حالی که اگر عزم جمعی مسؤولان برای اقدام مؤثر جزم شود نیازی به این کمکهای ناچیز ندارند. خوشبختانه برخی دلسوزان در قوه قضائیه، مجلس و دولت پیگیر طراحی و اجرای اقدامات مؤثر هستند اما نیاز به حمایت گسترده‌تری وجود دارد . تحقق عدالت اجتماعی که از آرمانهای جمهوری اسلامی ایران است زمینه خوبی برای مهار گسترش اچ.آی.وی-ایدز می‌تواند باشد اما تا آن هنگام راه درازی در پیش است که با اقدامات دیگری باید پیمود .
برای موفقیت بایستی سیاستمداران و مسؤولان رده بالای کشور به طور شفاف سکوت و انکار درباره ایدز را بشکنند و اقدامات عملی برای تأمین نیازهای گروه های مختلف اجتماعی در مقابله با ایدز انجام دهند. انگ و تبعیض را ریشه کن کنیم و محیطی توانمندساز و حمایت کننده برای مبتلایان فراهم کنیم. عادات و رسومی که سلامت آحاد جامعه را به خطر می‌اندازند (مانند ازدواج اجباری، اختلاف زیاد سن یا طبقه اجتماعی در ازدواج، روابط جنسی بی محابا، خشونت جنسی، تبعیض جنسیتی) کنار گذاشته شوند. آموزش مهارتهای زندگی برای نوجوانان و اطلاع رسانی همگانی بطور مستمر انجام شود. زمینه فعالیت برای تشکل‌های مردمی بازتر شود. من و شما عهد کنیم در هر محفل و مجلسی از ایدز سخن بگوییم، به ارزشها و سوگندهای اخلاقی، خانوادگی و اجتماعی خود وفادار باشیم و در یک کلام همه متعهد شویم برای حفظ سلامت خود و جامعه خود تلاش کنیم :
هم پیمان در برابر گسترش ایدز