بيماری- گروه اجتماعي - محمد سرابي:
همايش سالانه پژوهش ايدز در ايران با شركت كارشناسان و پژوهشگران اين حوزه در بيمارستان امام خميني برگزار شد.
در اين همايش كه رياست آن را دكتر مينو محرز و دبيري علمي آن را مهرناز رسولينژاد برعهده داشت، 30 مقاله در حوزههاي مختلف مرتبط با ايدز از جمله اعتياد از سوي محققان و پژوهشگران ارائه شد.
همايش سالانه پژوهش ايدز در ايران از 2جهت قابلتوجه است؛ يكي اينكه برگزار كننده آن يكي از معدود مراكز تخصصي پژوهش در حوزه بيماري ايدز است و دوم اينكه سخنرانيهاي ارائه شده در همايش، طيفي متنوع از مقالات عمومي تا تحقيقات تخصصي آزمايشگاهي را دربر ميگيرد.
همايش امسال تحت تأثير ارتباط ميان گسترش بيماري ايدز و اعتياد تزريقي قرار داشت و دكتر سعيد صفاتيان مديركل درمان و بازپروري ستاد مبارزه با مواد مخدر در سخنراني خود با اشاره به اين ارتباط گفت: يكي از مشكلات اصلي ما قانع كردن مديران نسبت به كارايي برنامههاي كاهش آسيب است.
خيلي اوقات مقامات بالا اين برنامهها را ميپذيرند ولي مديران پايينتر مقاومت ميكنند. البته خوشبختانه در سالهاي اخير اين فضا تا حدي عوض شده است.
وي افزود: زماني كه ما توانستيم بخشنامه قوه قضائيه در مورد توزيع سرنگ در زندانها را بگيريم راه سختي را طي كرده بوديم.
حتي به خاطر دارم يك مقام قضائي اروپايي با تعجب ميگفت كه صدور اين بخشنامه بهمعناي اين است كه وجود اعتياد تزريقي در زندانها رسما شناخته شده است.
صفاتيان در ادامه خاطرنشان ساخت : بهعنوان كسي كه 14 سال در حوزه اعتياد فعاليت كرده است تأكيد ميكنم كه بنا بر تجربه جهاني استفاده از معتادان بهبود يافته در برنامه كاهش آسيب بيشترين كاركرد را دارد.
وقتي يك معتاد بهبود يافته با كوله پشتي حاوي 100 سرنگ به محلات آلوده ميرود، بيشتر از افرادي كه تا به حال با اعتياد تماس نداشتهاند تأثيرگذار خواهد بود.
صفاتيان با اشاره به دستاوردهاي 5ساله برنامههاي كاهش آسيب بيان داشت: دستگاه خودپرداز سرنگ بهعنوان بخشي از برنامه آسيب كاربرد خاص خودش را دارد.
داروخانهها و مراكز بهداشتي از صبح تا عصر باز هستند ولي معتادي كه نيمه شب به دنبال تزريق است و امكان دارد كه با سرنگ مشترك تزريق را انجام دهد، هدف اصلي ساخت و توزيع اين دستگاههاست.
وي در پايان اظهار داشت: بعد از آمريكاي جنوبي كه سالهاست برنامههاي كاهش آسيب را اجرا ميكند ايران از جمله كشورهايي است كه به موفقيتهاي خوبي دست پيدا كرده و اميدواريم در چارچوب ارتباطات بينالمللي موفق شويم مراكز كاهش آسيب در كشورهاي همسايه را با محوريت ايران به يكديگر متصل كنيم.
دكتر آذرخش مكري، معاون مركز ملي مطالعات اعتياد نيز كنترل انتقال بيماري ايدز با كنترل اعتياد را مورد توجه قرار داد و گفت: درمان نگهدارنده يكي از اركان اصلي مهار انتقال ايدز است.
در كشورهاي توسعه يافته بين 30تا 70 درصد معتادان تحت برنامه درمان نگهدارنده هستند؛ در حالي كه كشور ما اين آمار به 5 درصد ميرسد.
اين روانپزشك در شرح درمان نگهدارنده افزود: درمان نگهدارنده يعني ماده مخدر ارزان خوراكي خالص با اثر ملايم كه توسط اشخاص متخصص به معتاد داده شده و همراه با مشاوره و آزمايش روند خارج شدن ماده مخدر اصلي و جايگزيني آن مورد بررسي قرار ميگيرد.
وي عنوان كرد: اين درمان بايد در 5 مرحله اثر خود را نشان دهد كه از استمرار دريافت دارو و موفقيت در كاهش يا قطع ماده اول آغاز شده و به كاهش رفتارهاي پرخطر و بهبود شاخصهاي شغلي و اجتماعي ميرسد كه در انتها به بازگشت معتاد به زندگي عادي مستقل از دارو ختم خواهد شد.
ما تا به حال به مرحله كاهش رفتارهاي پرخطر با درمان متادون دست پيدا كردهايم و آمارها نشاندهنده كاهش موارد تزريق در معتاداني است كه تحت درمان نگهدارنده هستند، بنابراين گسترش بيماري ايدز در ميان آنها كاهش پيدا ميكند.
مكري درمورد مواد جايگزين ديگر نيز يادآور شد: «به غير از متادون، بوپرونورفين و تنتوراوپيوم هم براي جايگزين كردن مواد مخدر استفاده ميشود كه بوپرونورفين 65 درصد و تنتوراوپيوم
63 درصد از معتادان را در دوره درمان نگهداشته است.
مشاهدات نشان دادند كه بوپرونورفين هم توانسته رفتار پرخطر را كاهش دهد ولي درمورد تنتوراوپيوم هنوز آمار دقيق مبتلايان بهدست نيامده است.
دكتر مهدي صداقت، رئيس اداره ايدز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي از ديگر سخنرانان همايش بود كه موضوع صحبتهاي خود را به آمار بيماري ايدز اختصاص داد و گفت: از 1990 تا سال 2005 موارد ابتلا به HIV در جهان 4 برابر شد و تا 40 ميليون نفر پيش رفت ولي با ارائه آمارهاي جديد، روند كاهش اين بيماري مشاهده شد كه پيشبيني ميكنيم اين تعداد در پايان سال 2007 به 33 ميليون نفر برسد.
وي با ذكر اينكه در پايان سال 2010 در روسيه 8-5 ميليون نفر، در چين 15-10 ميليون نفر و در هند 20-15 ميليون نفر به ايدز مبتلا خواهند شد، ادامه داد: تا آخر مهر ماه سالجاري 18 هزار و 320 نفر آلوده به HIV در ايران ثبت شده است.
براساس برآوردهاي جهاني احتمالا بين 70 تا 80 هزار نفر در ايران به HIV مبتلا هستند كه اگر يكپنجم اين تعداد توسط مراكز رسمي ثبت شده باشد نشانه مقابله مؤثر با اين بيماري است.
دكتر صداقت درمورد مشخصات بيماران ثبت خاطرنشان كرد: از سال 80 تا 86 تعداد مبتلاياني كه رابطه جنسي پرخطر را دليل ابتلا به ايدز عنوان ميكردند افزايش داشته است.
در ميان اين 18 هزار نفر 69 درصد دليل ابتلاي خود را تزريق مشترك مواد مخدر، 9/7 درصد رابطه جنسي، 3/1 درصد فرآوردههاي خوني و 6/0 درصد انتقال مادر به فرزند ثبت كردهاند، 1/21 درصد نيز دليل ابتلاي خود را نامشخص دانستهاند كه در اين مورد احتمال رفتارهاي پرخطر را نبايد از نظر دور داشت.
باتوجه به تأثير تلاشهاي صورت گرفته در زمينه كنترل اعتياد تزريقي و بهتبع آن انتقال ويروس HIV از اين راه بهنظر ميرسد روند رو به رشد الگوي انتقال جنسي بيماري ايدز هم شايسته توجه بيشتري است؛ همچنانكه شركتكنندگان در همايش نيز بر آن تأكيد داشتند.
